’t Stad verzwijgt!
(tekst persconferentie van woensdag 29 maart 2006)
Het gaat goed met het Internationaal Zeemanshuis. Het startschot van het vernieuwingsproject Falconplein/Zeemanshuis is reeds gegeven. Ach ja, er zijn altijd wat malcontenten, dat kan je nu eenmaal nooit vermijden. Mensen die om nostalgische redenen het gebouw in stand willen houden. Maar de toekomst lonkt. Tabula rasa! Breek af die handel! Ook de pers lijkt deze gedachtengang te volgen en sluit zich - misschien iets te gemakkelijk - aan bij de goed nieuws show van 't Stad.
't Stad is van iedereen... of toch niet?
Toen de buurt op de beruchte buurtvergadering in maart vorig jaar het verdict van de sloop van het zeemanshuis te horen kreeg was de verstomming alom. We verenigden ons in een comité om ons ongenoegen te uiten en een dialoog en inspraak tot stand te brengen. Tevergeefs want tot op heden heeft de Stad Antwerpen pertinent geweigerd met ons rond de tafel te gaan zitten.
Vreemd want voor stadsvernieuwingsprojecten zoals het Kievitplein en de nieuwe jeugdherberg aan het Bogaardestraat kan je wel degelijk over inspraak van de buurt spreken.
Wij van het comité "Generaal Belliardstraat" hebben een reeks ludieke acties gevoerd en hebben ook achter de schermen niet stilgezeten. Na een jaar - en op de vooravond van weer eens een feestelijke receptie voor de Thuis in Stad-prijs - maken we een round-up van onze ervaringen.
We hebben veel bijval gekregen en onze petitieactie is een succes te noemen (reeds meer dan 4000 mensen zeggen NEE tegen de afbraak van het modernistische IZA). Vaak kwam er hulp uit onverwachte hoek...en af er toe werden er stukken gelekt...en ons dossier groeide.
Maar wat zo frappant is, is dat de
Daarom hebben we een informatiecampagne op poten gezet. Het is een primeur "'t Stad verzwijgt!" is de eerste "spoof campagne" op het welbekende >A< thema.
We willen er op wijzen dat de omgekeerde A ook nog een dubbele bodem heeft want het is tevens een referentie naar het AG Vespa (zeg maar de immobiliën firma van de stad)...
Even Opfrissen…
Zoals net aangehaald, werd in maart van vorig jaar op een buurtvergadering het winnende ontwerp voor de Zeemanshuis site voorgesteld. We moesten constateren dat het enige ontwerp dat resoluut kiest voor sloop het haalde van 4 integratieprojecten. Voorheen hield de stad Antwerpen steeds voet bij stuk dat het IZA nooit zou gesloopt worden. Het was vanzelfsprekend dat we ons kritisch opstelden bij deze plotse koerswijziging en dat het publiek verontwaardigd was.
Over de ingezonden ontwerpen is nooit de mening gevraagd van de omwonenden.
De "deskundige" jury die het ontwerp van Rapp + Rapp gekozen heeft,
bestond naast een afvaardiging van de private partner SD Worx
uitsluitend uit schepenen en stond onder leiding
Al onze publieke acties - zoals de petitie actie Red het zeemanshuis en onze activiteiten rond de viering van 50 jaar Zeemanshuis - steunen op 2 stevige pijlers: een sociale en een architecturale.
Als omwonenden kennen we de sociale relevantie van het Zeemanshuis. Het is een geolied geheel dat perfect werkt en geïntegreerd is in de buurt.
Het nieuwe ontwerp van Zeemanshuis zal slechts een beperkte capaciteit bieden en zal uitgebaat worden door een private partner. Dit wil feitelijk zeggen dat de noodopvangfunctie, het theater, het seniorenpaviljoen en zeker de vaste stek van ADIC verloren zullen gaan. Het zou naïef zijn te denken dat een privé-partner al deze taken op zich zou nemen (een privé-bedrijf is tenslotte geen vzw). Bovendien is de toekomst van de werknemers van het Zeemanshuis 1 jaar na datum nog steeds zeer onzeker.
Bovendien lijkt de zoektocht naar een privé-partner niet van
een leien dakje te lopen. Het is zelfs zo ver dat schepen voor openbare werken
Alle gekheid op een stokje, toont de nieuwe invulling van het bouwblok een veel minder fraai sociaal kaartje. Buiten de hotelaccommodatie bestaat het voornamelijk uit kantoren en woongelegenheid. Van sociale woningen zal echter geen sprake zijn. Men beoogt fraaie patriciërswoningen en lofts met zicht op de exclusieve binnenhoven die aan exorbitante "eilandjesprijzen" zullen gekocht worden. Deze minder mooie sociale mix is uiteraard zeer moeilijk verdedigbaar naar de bevolking toe vandaar dat de stad graag de nadruk legt op het groene karakter en de prachtige binnenpleinen van het project.
En dan zijn we bij onze architecturale bezwaren beland.
Door zijn specifieke inplanting van het huidige Zeemanshuis liggen de groene open ruimten aan de buitenzijde van het bouwblok. Op die manier is het groen en de open ruimte, ‘beleefbaar’ en ‘genietbaar’ door zowel bewoners of gebruikers van het blok zelf, buurtbewoners en passanten. Deze openheid bevordert sterk het veiligheidsgevoel en is stimulerend voor het sociale karakter.
In het geselecteerde ontwerp bevinden deze open ruimten zich aan de binnenkant, letterlijk ingesloten in de diverse bouwblokken. En dus louter ‘genietbaar’ door de bewoners van die bouwblokken, niet meer door de buurt of passanten.
Daarenboven bestaat, door het creëren van deze binnenhoven, en de toegankelijkheid ervan, reëel gevaar dat deze open ruimtes niet echt publiek zullen zijn, net vanwege hun beslotenheid. De vrees is dat de sfeer van publiek groen en open ruimte die nu kenmerkend is voor dit bouwblok, verloren gaat.
Dit werd nog eens onderstreept door de bekendmaking dat de binnenhoven 's avonds vergrendeld zullen worden. Bovendien verspreidde de stad al vlug de boodschap dat "minstens één" van de 4 binnentuinen publiek zou worden (parttime publiek weliswaar). In het laatste stadspamflet "Stadsontwikkeling…in het Schipperskwartier" zouden dan weer alle 4 de pleintjes publiek worden...Welke versie moeten wij geloven?
Communicatie met de stad
Tot op heden hebben wij slechts één officiële reactie gekregen.
Op maandag 23 mei 2005 vond er op initiatief van de sp.a Antwerpen een garagegesprek
plaats met als thema “Antwerpen, werf van de eeuw”. In dit panelgesprek met als
gasten burgemeester
Gelukkig konden wij deze brief counteren door de conclusies
van het onafhankelijk rapport van het ingenieursbureau Arcade te citeren dat in
het college van burgemeester en schepenen reeds werd
besproken en waarin duidelijk gesteld wordt dat het een gezond gebouw is dat
bijzonder geschikt is voor integratie en renovatie. Achteraf hebben wij nooit
een schriftelijk antwoord gekregen en enkel het kabinet van burgemeester
Janssens bij monde van
Ten einde raad hebben we de provinciegouverneur
gecontacteerd met de vraag of hij een bemiddelende rol kon spelen. Het kabinet
van de gouverneur heeft deze taak au serieux genomen
en heeft verdere inlichtingen aan de stad Antwerpen gevraagd. De repliek van
schepen van sociale zaken Van Wallendael bevat enkele
zeer merkwaardige passages. Hij beweert ons goed te kennen en reeds meermaals contact met ons te hebben gehad!!! Wij
moeten dit formeel ontkennen. Ongelooflijk was ook zijn bewering: "In
tegenstelling tot het schrijven van het actiecomité, hebben wij
De provincie kreeg de bevestiging dat begin februari, een
afvaardiging
De Vlaamse overheid
We hebben ook bij de Vlaamse overheid de problematiek van
het Zeemanshuis en de non-communicatie van de stad aangekaart.
Belangrijk in het plaatje van het nieuwe stadsproject is de subsidiëring door de Vlaamse overheid.
Ondanks de toekenning van subsidies deed de jury die belast was met de evaluatie van de verschillende stadsvernieuwingsprojecten enkele merkwaardige opmerkingen. Ze stelt:
"Met enige verbazing nam de jury kennis van de radicale
koerswijziging die het project met de afbraak van het Zeemanshuis inluidde.
Binnen de jury bleven verschillende meningen bestaan over deze beslissing."
Nog belangrijker was volgende conclusie: "Wel betreurt
de jury dat de stadsbewoners en –gebruikers niet op de ene of andere manier
betrokken werden bij de besluit
Dit gelekte document dateert van oktober 2005. Tot op heden heeft de stad Antwerpen de aanbevelingen van de Vlaamse overheid naast zich neer gelegd.
Hetzelfde document meldt nog: "Een concessie langsheen de Falconrui moet nog vrij komen maar dit zou geen probleem opleveren: de concessiehouder is zelf vragende partij en de concessie is gelegen op een plaats die de aanvang van het project niet in het gedrang kan brengen."
Wij willen onze vrees uitdrukken dat de situering van dit betwist gebied wel eens "toevallig" zou kunnen liggen op de plaats die tot dan toe als de enige "zekere" openbare tuin werd aangeduid.
SD Worx
In schril contrast met de overheden heeft de privé partner
SD Worx zich nooit vijandig opgesteld tegenover
inspraak in het project. Meer nog, de CEO van SD Worx,
Jan Van den Nieuwenhuijzen vind
het trouwens essentieel dat de omwonenden bij de besluit
Wat nu?
Wij willen er op wijzen dat ook al werd het officieuze startschot van het stadsvernieuwingsproject reeds gegeven, de reële sloop nog ver weg is. Eerst moet het BPA aangepast worden en blijkbaar zitten daar nog heel wat juridische addertjes onder het gras. Het is onze indruk dat het stadsbestuur tijd wil winnen maar ondertussen wel het schoon weer wil maken en laten uitschijnen dat alles koek en ei is. Enige oppositie kan men missen als kiespijn. Zeker in een verkiezingsjaar waar de goed-nieuws molen moet blijven draaien.
De vraag "Wat is er mis met het Zeemanshuis?" blijft actueel.
Met onze actie "'t Stad verzwijgt!" willen wij de alarmbel luiden.
Wij blijven een reeks moeilijke vragen stellen die het stadsbestuur niet graag beantwoordt:
Waarom weigert men enige inspraak in het dossier?
Waarom vond de stad het niet opportuun de ideeën van de sloop eerst aan te kaarten bij de omwonenden?
Wat is de ware reden achter de ontwikkelingsdrift die de stad voor het bouwblok ambieert?
Wij zijn allesbehalve tegen vernieuwing. Wij willen mee naar positieve oplossingen zoeken voor de site maar eisen serieus genomen te worden. Het is nooit leuk om de vuile was te moeten buitenhangen. Maar na één jaar negeren is het ons recht maar ook onze plicht als democratische Antwerpenaren de berichtgeving rond het zeemanshuis bij te sturen en de puntjes op de i te zetten.
Vandaar de actie:"'t Stad verzwijgt!"
Het is dan ook onze hoop dat we na verloop van tijd de graffiti van de stads-A mogen verwijderen en zeggen dat 't Stad echt van iedereen is.
v.u.: buurtcomité Generaal Belliardstraat, Gen.Belliardstraat 11, 2000 Antwerpen
(